መልካም የሆነ ሐላል የተቀባይነት መስፈርት ነው (10ኛው ሐዲስ)

0
52

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللهُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم “إنَّ اللَّهَ طَيِّبٌ لَا يَقْبَلُ إلَّا طَيِّبًا، وَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَ الْمُؤْمِنِينَ بِمَا أَمَرَ بِهِ الْمُرْسَلِينَ فَقَالَ تَعَالَى: “يَا أَيُّهَا الرُّسُلُ كُلُوا مِنْ الطَّيِّبَاتِ وَاعْمَلُوا صَالِحًا”، وَقَالَ تَعَالَى: “يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُلُوا مِنْ طَيِّبَاتِ مَا رَزَقْنَاكُمْ” ثُمَّ ذَكَرَ الرَّجُلَ يُطِيلُ السَّفَرَ أَشْعَثَ أَغْبَرَ يَمُدُّ يَدَيْهِ إلَى السَّمَاءِ: يَا رَبِّ! يَا رَبِّ! وَمَطْعَمُهُ حَرَامٌ، وَمَشْرَبُهُ حَرَامٌ، وَمَلْبَسُهُ حَرَامٌ، وَغُذِّيَ بِالْحَرَامِ، فَأَنَّى يُسْتَجَابُ لَهُ؟”

رَوَاهُ مُسْلِمٌ.

አቢ ሁረይራ እንዲህ አሉ፤ የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) የሚከተለውን ብለዋል፡- ‹‹አላህ መልካም ነው መልካምን እንጂ አይቀበልም አላህ መልእክተኞችን ባዘዘበት ጉዳይ ምእመናንም አዝዋል፡፡ አላህ እንዲህ አለ፡-

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلرُّسُلُ كُلُوا۟ مِنَ ٱلطَّيِّبَـٰتِ وَٱعْمَلُوا۟ صَـٰلِحًا ۖ إِنِّى بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌۭ

المؤمنون: ٥١

“እንተ መልክተኞች ሆይ! ከተፈቀዱት ምግቦች ብሉ፤ በጎ ሥራንም ሥሩ፤”።” (አል-ሙእሚኑን፡ 51)

አላህም እንዲህ አለ፡-

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوا۟ كُلُوا۟ مِن طَيِّبَـٰتِ مَا رَزَقْنَـٰكُمْ

البقرة: ١٧٢

 “እናንተ ያመናችሁ ሆይ! ከነዚያ ከሰጠናችሁ ጣፋጮች ብሉ፥” (አል-በቀራህ፡ 172)

ከዚያም ስለ አንድ ሰው አነሱ፡፡ (ሃይማኖታዊ) መንገድ ያረዝማል (ያበዛል)፡፡ ፀጉሩ የተንጨባረረ፣ አቧራም ነው፡፡ እጆቹን ወደ ሰማይ ዘርግቶ ጌታዬ ሆይ! ጌታዬ ሆይ! እያለ ይጣራል፡፡ (ይህ ሰው) የሚበላው ሐራም፤ የሚጠጣው ሐራም፤ የተገነባው በሐራም ነው፡፡ እንዴት ተቀባይነት ያገኛልን?›› ሙስሊም ዘግበውታል፡፡

የሐዲሱ አንገብጋቢነት

ይህ ሐዲስ የኢስላም መሠረቶት የሆኑት ህግጋት ከሚመሠረቱባቸው ሐዲሶች መሀከል የሚቆጠር ሐዲስ ነው፡፡ ሐላልን ለመያዝና ሐራምን ለመራቅ ፍቱን መንገድ ያስተምራል፡፡ ለራሱ የሚወደውን ለወንድሙ የሚወድ እንዲሁም ለራሱ የሚጠላውን ለወንድሙ የሚጠላ ግለሰብ ያለበትን ማህበረሰብ ለማስገኘት ታላላቅ ፋይዳዎችና ሰፊ ጥቅሞችን ያካተተ ሐዲስ ነው፡፡ የሸሪአ ድንበር ላይ በረካ ባለው ሐላል ተብቃቅተው የሚቆሙ በደስታና በእርጋታ የሚኖሩ ሰዎች የሚፈጥሩበትን መንገድም ይጠቁማል፡፡

የቃላትና ሐረጎች ፍቺዎች

  • ‹‹አላህ መልካም ነው››፡- ከጉድለት የጠራ ቅዱስ ነው፡፡
  • ‹‹መልካምን አንጂ አይቀበልም››፡- ከገንዘብም ሆነ ከስራ ከብክለት የጠራና ሐላል የሆነ እንጂ አይቀበልም፡፡ ‹‹መልእክተኞችን ባዘዘበት ጉዳይ›› ሐላልን መብላት እንዳለባቸው ሁለቱንም ጭፍራዎች በተመሳሳይ ሁኔታ አዟል፡፡
  • ‹‹የተንጨባረረ››፡ባለመበጠሩ ምክንያት ፀጉሩ የተበታተነ፡፡
  • ‹‹አቧራም››፡- ጂሃድና ሐጅን ለመሰሉ አምልኮዎች በሚያደርገው ጉዞ ምክንያት የፀጉሩን ቀለም አቧራ ለውሶታል፡፡
  • ‹‹እጆቹን ወደ ሰማይ ዘርግቶ››፡- ዱዓ ለማድረግና ለመማጸን እጆቹን ከፍ ያደርጋል፡፡
  • ‹‹እንዴት ተቀባይነት ያገኛል››፡- ባህሪው እንደተጠቀሰው ሆኖ ሳለ ጥያቄው እንዴት ተቀባይነት ያገኛል፡፡ አያገኝም!

አጠቃላይ ትርጓሜው

  1. ተቀባይነት ያለው መልካም ነገር

ይህ በአካል የሚፈፀሙ ተግባራትን፣ በገንዘብ የሚተገበሩ ሥራዎችን፣ ንግግሮችንና እምነትን ይጨምራል፡፡ አላህ (ሱ.ወ) መልካምና ንጹሕ የሆነን፤ ከታይታ እና ከይስሙልኝ የጸዳን ሥራ እንጂ አይቀበልም፡፡ ሐላል የሆነና ከሐራም የጠራን ገንዘብን እንጂ በፍፁም አይቀበልም፡፡ ከንግግር መልካም የሆነው እንጂ ወደርሱ አይወጣም፡፡ አላህ እንዲህ ብሏል፡-

“መልካም ንግግር ወደርሱ ይወጣል፤ በጎ ሥራም ከፍ ያደርገዋል፤” (ፋጢር፡ 10)

ሙእሚን ሁለመናው መልካም ነው፡፡ ልቡ ላይ ያለው ኢማን የጸዳ ነው፡፡ ምላሱ ላይ በሰፈረው ዚክርና አካሉ ላይ በሚነበበው መልካም ሥራም የተዋበ ነው፡፡ ይህም የኢማን ፍሬ ነው፡፡

  1. ሥራ እንዴት መልካምና ተቀባይነት ያለው ሊሆን ይችላል?

ሙእሚንን ሥራውን መልካም ከሚያደርጉትና ተቀባይነት ከሚያስገኙለት ተግባሮች ውስጥ የሚመገባቸው ምግቦች መልካምና ሐላል መሆናቸው ነው፡፡ በዚህ ሐዲስ ውስጥም ሐላልን በመብላት እንጂ ስራ ተቀባይነት እንደማይኖረው መረጃ አለ፡፡ ሐራም ሥራን ያከስማል፤ ተቀባይነትም ያሳጣል፡፡ አላህ መልእክተኞችን ባዘዘበት ጉዳይ ሙእሚኖችንም አዟል፡፡ አላህ እንዲህ ብሏል፡-

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلرُّسُلُ كُلُوا۟ مِنَ ٱلطَّيِّبَـٰتِ وَٱعْمَلُوا۟ صَـٰلِحًا ۖ إِنِّى بِمَا تَعْمَلُونَ عَلِيمٌۭ

የዚህ ትርጓሜ መልእክተኞችና ሕዝቦቻቸውን ከመልካም በመመገብ ወይም ሐላልን በመጠቀም እና መልካምን በመሰራት ታዘዋል፡፡ ‹‹መልካምን እንጂ አይቀበልም›› የሚለው ንግግር ትርጓሜው፤ ስራዎች ደሞዝና መልካም ምንዳ ለማስገኘት የሚበቁት የተጠቀሰው መስፈርት ሲሟላ ብቻ ነው፡፡ ግዴታን ለመወጣት እና ፈርድን ለመስራት ያህል ብቻ ከሆነ ግን ተቀባይነቱም ምናልባት ይገኝ ይሆናል፡፡

  1. የዱዓን ተቀባይነት የሚያስገኙ ምክንያቶች

መንገድን ማስረዘም፡- ሃይማኖታዊ ጉዞ የዱዓን ተቀባይነት ያስገኛል፡፡ አቡ ዳዉድ ኢብኑ ማጃህ እና ቲርሚዚይ እንደዘገቡት የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) እንዲህ ብለዋል፡- ‹‹ያለ ምንም ጥርጥር ሶስት ዱዓዎች (ጥሪዎች) ተቀባይነት አላቸው፡፡ የተበዳይ ዱዓ፣ የመንገደኛ ዱዓና የወላጅ ዱዓ ለልጅ፡፡›› መንገድ መቆረጥና መላን ማጣት ዱዓን ተቀባይነት ከሚያስሰጡ ምክንያቶች ዋነኛዎቹ ናቸው፡፡

እጆችን ወደ ሰማይ መዘርጋት፡- ይህ ከዱዓ ሥነ-ሥርዓቶች አንዱ ነው፡፡ ኢማም አህመድ እንደዘገቡት የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) እንዲህ ብለዋል፡- ‹‹አላህ እጅግ ለጋስና ሐያእ የሚያደርግ አምላክ ነው፤ አንድ ሰው እጆቹን ወደ እርሱ በዘረጋ ጊዜ ባዶ፣ ፍሬ አልባ ሆነው ሊመልሳቸው ያፍራል፡፡››

በልመናህ አላህ ላይ ሙጥኝ ማለት፡- ይህ የአላህን (ሱ.ወ) ጌትነትና ለጋስነት ደጋግሞ በማውሳት ይፈጸማል፡፡

የዱዓን ተቀባይነት ከሚከለክሉ ጉዳዮች መራቅ፡- የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) በሐዲሱ ላይ እንዳመላከቱን በምግብ፣ መጠጥና ልብስ እንዲሁም ራስን በመገንባት ላይ በሐራም መጠቀም ዱዓን ተቀባይነት ያሳጣሉ፡፡

ከሐዲሱ የምንቀስማቸው ትምህርቶች

  • ሐዲሱ በሐላል ብቻ መጠቀምንና ከእርሱ ውጪ ያሉ መንገዶችን መከልከልን አበክሮ ያስረዳል፡፡
  • ዱዓው ተቀባይነት እንዲያገኝ የፈለገ ሰው ምግቡን፣ መጠጡንና የመሳሉትን ከሐላል ብቻ ሊያደርግ ይገባል፡፡

አላህ (ሱ.ወ) ከሙእሚኖች መልካም ልግስናን ሁሉ ይቀበላል፤ ያሳድጋታል፤ ይባርካታልም፡፡

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here