ሙስሊሞች ለዓለም ስልጣኔ ምን አበረከቱ? (ክፍል 4)

0
2383

5. ለጥናትና ምርምር የሚገፋፉ ቁርኣናዊ አንቀፆች

ከዚህ በመቀጠል ከቁርኣን ውስጥ በግልፅ የሰው ልጅን የሕይወት ደረጃ የሚያሳድግና ወደ ተሻለ ጎዳና የሚያመሩ ጥናትና ምርምር እንዲደረግ የሚያነሳሱ አንቀፆች ተጠቅሰዋል። ጥቂት ምሳሌዎችን ለአብነት ያህል እንመለከታለን።

وَفِي الْأَرْضِ قِطَعٌ مُّتَجَاوِرَاتٌ وَجَنَّاتٌ مِّنْ أَعْنَابٍ وَزَرْعٌ وَنَخِيلٌ صِنْوَانٌ وَغَيْرُ صِنْوَانٍ يُسْقَىٰ بِمَاءٍ وَاحِدٍ وَنُفَضِّلُ بَعْضَهَا عَلَىٰ بَعْضٍ فِي الْأُكُلِ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

“በምድር ላይ ጎረቤታሞች የሆኑ (ግና እየቅል የሆነ ባህሪ ያላቸው) ቁርጥራጭ መሬቶች አሉ። ከወይን የሆኑ የአትክልት ስፍራዎችም-አዝርዕቶችም- መንታዎች የሆኑም መንታዎች ያልሆኑም የዘንባባ ተክሎችም አሉ። (ሁሉም) አንድ ዓይነት ውሃ እንዲጠጡ ይደረጋል። ግና የከፊሎችን ጣእም ከከፊሎቹ (የተለየ እና) የተሻለ እናደርጋለን። እነኝህ አስተዋፅኦዎች (ድንቅ) ተአምራት ናቸው።” (አል-ረዕድ 13፤4)

أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ أَنزَلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَسَلَكَهُ يَنَابِيعَ فِي الْأَرْضِ ثُمَّ يُخْرِجُ بِهِ زَرْعًا مُّخْتَلِفًا أَلْوَانُهُ ثُمَّ يَهِيجُ فَتَرَاهُ مُصْفَرًّا ثُمَّ يَجْعَلُهُ حُطَامًا إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَذِكْرَىٰ لِأُولِي الْأَلْبَابِ

“አላህ ከሰማይ ውሃ እንዳወረደና ምድር ውስጥ ምንጮች አድርጎ እንዴት እንዳስገባው አላየህምን? ከዚያም በርሱ የተለያዩ ቀለሞች ያላቸውን አዝርዕት ያበቅላል። ከዚያም ይደርቃሉ። የገረጡ ሆነውም ታያቸዋለህ። ከዚያም እንዲደርቁና እንዲሰባበሩ ያደርጋቸዋል። በዚህ ሂደት ውስጥ ለአዕምሮ ባለቤቶች (እጅግ ጠቃሚ) መልዕክት ተካቷል።” (አል-ዙመር 39፤21)

اللَّهُ الَّذِي سَخَّرَ لَكُمُ الْبَحْرَ لِتَجْرِيَ الْفُلْكُ فِيهِ بِأَمْرِهِ وَلِتَبْتَغُوا مِن فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

“አላህ ባህሩን መርከቦች ይጓዙበት- ከችሮታውም ትከጅሉ- ታመሰግኑትም ዘንድ- በትእዛዙ የገራላችሁ (አምላክ) ነው።” (አል-ጃሢያህ 45፤12

وَهُوَ الَّذِي سَخَّرَ الْبَحْرَ لِتَأْكُلُوا مِنْهُ لَحْمًا طَرِيًّا وَتَسْتَخْرِجُوا مِنْهُ حِلْيَةً تَلْبَسُونَهَا وَتَرَى الْفُلْكَ مَوَاخِرَ فِيهِ وَلِتَبْتَغُوا مِن فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ

“ያ ባህርን ከርሱ ለጋ ስጋ ትመገቡ- የምተለብሷቸውን ጌጦች ታወጡ ዘንድ የገራላችሁ (አምላክ) ነው። መርከቡንም (ባህሩን) እየገመሰ በውስጡ (ሲንሳፈፍ) ታያለህ። ከችሮታው ትፈልጉና ታመሰግኑትም ዘንድ (ይህን ሁሉ ፀጋ ለገሳችሁ)።”  (አል-ነሕል 16፤ 14)

وَالْأَنْعَامَ خَلَقَهَا لَكُمْ فِيهَا دِفْءٌ وَمَنَافِعُ وَمِنْهَا تَأْكُلُونَ وَلَكُمْ فِيهَا جَمَالٌ حِينَ تُرِيحُونَ وَحِينَ تَسْرَحُونَ وَتَحْمِلُ أَثْقَالَكُمْ إِلَىٰ بَلَدٍ لَّمْ تَكُونُوا بَالِغِيهِ إِلَّا بِشِقِّ الْأَنفُسِ إِنَّ رَبَّكُمْ لَرَءُوفٌ رَّحِيمٌ وَالْخَيْلَ وَالْبِغَالَ وَالْحَمِيرَ لِتَرْكَبُوهَا وَزِينَةً وَيَخْلُقُ مَا لَا تَعْلَمُونَ

“እንስሳትንም ፈጠራቸው እናንተም ከነርሱ ሙቀትን ታገኛላቸሁ- ሌሎች ጥቅሞችንም እንዲሁ። ከነርሱም ትመገባላችሁ። ከነርሱም ለናንተ (ማታ) ወደ ማረፊያቸው በምት መልሷቸው፣ (ጧትም) በምታሰማሯቸውም ወቅት፣ ውበት አለላችሁ። ጓዞቻችሁንም – ነፍሶቻችሁ ተቸግረው (በከፍተኛ ድካምና ልፋት) እንጂ ወደማትደርሱባቸው ሃገሮች ይሸከማሉ። ጌታችሁ በእርግጥም ርሁርህ፣ እጅግ አዛኝ ነው።ፈረሶችንም፣ በቅሎዎችንም፣ አህዮችንም ትጋልቧቸውና ጌጥም ይሆናችሁ ዘንድ (ፈጠረላችሁ)። የማታውቋቸውንም (እጅግ አስደናቂ) ነገሮች (ወደፊት) ይፈጥራል።”  (አል-ነሕል 16፤5-8)

ጥቅላዊ በሆኑ ሀረጎች ውስጥ ደግሞ ቁርኣኑ በምድርና በሰማያት ውስጥ ያሉ ነገሮች ሁሉ የሰው ልጆች ይጠቀሙበት ዘንድ መፈጠራቸውን ያመላክታል።

هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُم مَّا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا ثُمَّ اسْتَوَىٰ إِلَى السَّمَاءِ فَسَوَّاهُنَّ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ

“ምድር ላይ ያሉ ነገሮችን ሁሉ የፈጠረላችሁ እርሱ ነው። ከዚያም ወደ ሰማይ አሰበ። ሰባት ሰማያትም አደረጋቸው። እርሱ ሁሉንም ነገር አዋቂ ነው።” (አል-በቀራ 2፤29)

وَسَخَّرَ لَكُم مَّا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا مِّنْهُ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

“በሰማያትም በምድርም ያሉ (ነገሮችን) ሁሉ ገራላችሁ። (ይህ ሁሉ) ከርሱ (የሆነ ችሮታ ነው)። በዚህ ውስጥ ለሚያስተነትኑ ሰዎች-ተአምራት አሉ።” (አል-ጃሢያህ 45፤13)

ቁርኣናዊ አስተምህሮዎቹ በቁሳዊ ሃብት ላይ ብቻ የተገደቡ አይደሉም። አንቀፆቹን በሚገባ ማጥናትና መመራመርን ተፈጥሮአዊ ህጎችን እንድናውቅና እንድናጠና ጎዳናውን ያመላክቱናል። ለምሳሌ የቀንና የሌሊት መፈራረቅ፣ ዝናብን መተንበይና ስነ-ፈለካዊ ክስተቶች (astronomical phenomena) እንድናስተውልና እንድናስተነትን ይጋብዛሉ።

يُقَلِّبُ اللَّهُ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَعِبْرَةً لِّأُولِي الْأَبْصَارِ

“አላህ ሌትንና ቀንንም ያፈራርቃል። በዚህ ውስጥ ለአስተውሎት ባለቤቶች ትምህርትና ተግሳፅ አለ።” (አን-ኑር 24፤44)

إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِّأُولِي الْأَلْبَابِ الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىٰ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَٰذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ

“የሰማያትና የምድር መፈጠር፣ የቀንና የሌሊት መፈራረቅ ለአስተዋዮች ታላላቅ ተአምራት ናቸው። እነርሱ አላህን ቁመውም ተቀምጠውም፣ በጎኖቻቸው ተጋድመውም የሚያወሱት፣ የሰማያትን (ድንቅ) አፈጣጠር የሚያስተነትኑት፣ ‘ጌታችን ሆይ! ይህን (ድንቅ ዓለም) እንዲሁ (ያለ ዓላማ) አልፈጠርከውም፣ ክብር ላንተ ይሁን። ከእሳት ቅጣት ጠብቀን።’ (የሚሉት ናቸው)።” (አሊ-ዒምራን 3፤190-191)

أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُزْجِي سَحَابًا ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيْنَهُ ثُمَّ يَجْعَلُهُ رُكَامًا فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلَالِهِ وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاءِ مِن جِبَالٍ فِيهَا مِن بَرَدٍ فَيُصِيبُ بِهِ مَن يَشَاءُ وَيَصْرِفُهُ عَن مَّن يَشَاءُ يَكَادُ سَنَا بَرْقِهِ يَذْهَبُ بِالْأَبْصَارِ

“አላህ ዳመናን እነደሚነዳ፣ ከዚያም እርስ በእርስ እነደሚያገናኘው፣ ከዚያም የተነባበረ እነደሚያደርገው አላየህንምን? ዝናብም በውስጡ (እየተጨመቀ) ሲወጣ ታያለህ። ከሰማይ ውስጥ ካሉ (የደመና) ቁልልሎች በረዶን ያወርዳል። በርሱም የሚሻውን (ክፍል) ይመታል። ከሚሻውም (አካባቢ) ያስወግደዋል። የብልጭታውም ብርሃን ዓይኖችን ሊያጠፋ ይቃረባል።” (አን-ኑር 24፤43)

وَآيَةٌ لَّهُمُ اللَّيْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهَارَ فَإِذَا هُم مُّظْلِمُونَ وَآيَةٌ لَّهُمُ اللَّيْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهَارَ فَإِذَا هُم مُّظْلِمُونَ وَالْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ حَتَّىٰ عَادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ لَا الشَّمْسُ يَنبَغِي لَهَا أَن تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَلَا اللَّيْلُ سَابِقُ النَّهَارِ وَكُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ

“ሌሊቱም ለነርሱ (ሌላ) ምልክት ነው። ቀኑን ከርሱ እንገፍፋለን። ወዲያም እነርሱ በጨለማ ይወጣሉ። ፀሃይም ወደ መርጊያዋ በፍጥነት ትጓዛለች። ይህ-አሸናፊና ዐዋቂ የሆነው አምላክ ውሳኔ ነው። ጨረቃንም እንደ አሮጌ የዘንባባ ቀንዘል እስክትሆን ድረስ የምትጓዝበትን ማረፊያዋን ወሰንላት። ፀሐይ ጨረቃን እንድታገኝ፣ ሌሊቱም ቀኑን እንዲቀድም አልተፈቀደላቸውም። ሁሉም (በየራሳቸው) ምህዋር (በአላህ የተሰመረላቸውን የጉዞ መስመር ተከትለው) ይዋኛሉ።”  (ያሲን 36፤37-40)

የመማር ሚና

ከላይ የተጠቀሱት ቁርኣናዊ ምክሮች ለትምህርት ጥሩ አመለካከት እንዲኖረን እንዲሁም ዕውቀትን መፈለግ ግዴታ መሆኑን ያስረዳሉ። ይህ ደግሞ በቁርኣን ውስጥ እንደ መሠረት ሆኗል። ለነብዩ መሐመድ (ሰ.ዐ.ወ) መጀመሪያ የወረደላቸው የቁርዐን ቃል ‘ኢቅራዕ’ ሲሆን ትርጉሙም አንብብ ማለት ነው።

اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ

“አንብብ፣ በዚያ (ሁሉንም ነገር) በፈጠረው ጌታህ ስም።”  (አል-አለቅ 96፤1)

ቅዱስ ቁርኣንም ደግሞ እነዛ እምነትን ከእውቀት ጋር ያጣመሩትን ያልቃቸዋል።

يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ

“አላህ ከመካከላችሁ እነዚያን ያመኑትንና እነዚያን ዕውቀት የተሰጣቸውን በደረጃ ከፍ ያደርጋል። አላህ የምትሰሩትን ሁሉ ዐዋቂ ነው።” (አል-ሙጃደላህ 58፤11)

እውቀትን የተቸሩ ከሌሎች የተለዩና የተመረጡ ያደርጋቸዋል።

قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُولُو الْأَلْبَابِ

“እነዚያ የሚያውቁትና እነዚያ የ ማያውቁት እኩል ናቸውን?” በላቸው።   (አዝ-ዙመር 39፤9)

ዕውቀት በራሱ ለእምነት አስጊም ከቅድስናና ከአላህ ፍራቻ ጋርም አብሮ የማይሄድ አይደለም። በእርግጥም ያልተዛባ እና ትክክለኛ ዕውቀት ወደ ቅድስና ይመራል።

إِنَّمَا يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبَادِهِ الْعُلَمَاءُ

“አላህን ከባሮቹ ውስጥ የሚፈሩት አዋቂዎቹ ብቻ ናቸው።”  (ፋጢር 35፤28)

በጥቅሉ ቁርኣን እውነትን ለመፈለግ ምክንያታዊ አለመሆንን እንደ ሀጢያት ይቆጥረዋል። በተለይም እነዛ በዕውቀት ላይ ያልተመረኮዙትን እና በጭፍንነት ከቅድመ አባቶቻቸው የወረሱትን ብቻ  የሚያንፀባርቁትን ቁርኣን ያስጠነቅቃል ይገስፃልም።

إِنَّ شَرَّ الدَّوَابِّ عِندَ اللَّهِ الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذِينَ لَا يَعْقِلُونَ

“ከአላህ ዘንድ ከነፍሳት ሁሉ መጥፎዎቹ እነዚያ (እውነትን) መረዳት ያልቻሉት ደንቆሮዎችና ዲዳዎች ናቸው።” (አል-አንፋል 8፤22)

لَهُمْ قُلُوبٌ لَّا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لَّا يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لَّا يَسْمَعُونَ بِهَا أُولَٰئِكَ كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولَٰئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ

“የማይገነዘቡባቸው ልቦች፤ የማያዩባቸው ዓይኖች፤ የማይሰሙባቸው ጆሮዎች ያሏቸውን በርካታ ሰዎችና አጋንንት ለገሃነም ፈጠርን። እነርሱ ልባቸው እንደእንስሳ፤ ከዚያም የባሱ ናቸው። እነርሱ በ እርግጥም (ማስጠንቀቂያውን) የዘነጉ ናቸው።” (አል-አዕራፍ 7፤179)

ለትምህርት ሊኖረን የሚገባ አመለካከት በብዙ የነብዩ ንግግሮች ላይ በተደጋጋሚ ተገልጿል።

“ዕውቀትን መፈለግ በእያንዳንዱ ሙሰሊም ላይ ግዴታ ነው’’

“ዕውቀትን ለመፈለግ ብሎ ጉዞ የጀመረ አላህ ለእሱ/እሷ ወደ ጀነት የሚወስደውን መንገድ ያገራለታል/ያገራላታል’’

“ዕውቀት ያለው አማኝ ዕውቀት ከሌለው ጋር ያለው ብልጫ ልክ ጨረቃ በሌሎች ኮከቦች ላይ እንዳላት የበላይነት ነው’’

“የዕውቀት ባልተቤቶች የነብያቶች ወራሾች ናቸው።’’

በተግባር የተደገፈ

በቁርኣን ውስጥ ለትምህርት ከሚገፋፉ አንቀፆች ውስጥ አንዱ ክፍል በተግባር የተደገፈ (experimental) ዘዴን እንድንከተል መንገዱን ያመላክታል። የተወሰኑ ምሳሌዎችን ብቻ መመልከት ይህን በግልጽ ሊያብራራልን ይችላል። አላህ በቁርኣን ውስጥ ስለ ንቦች ሲገልፅ፤

ثُمَّ كُلِي مِن كُلِّ الثَّمَرَاتِ فَاسْلُكِي سُبُلَ رَبِّكِ ذُلُلًا يَخْرُجُ مِن بُطُونِهَا شَرَابٌ مُّخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِّلنَّاسِ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ

“ ‘ከዚያም ከፍሬዎች ሁሉ ብይ፡፡ የጌታሽንም መንገዶች (ላንቺ) የተገሩ ሲኾኑ ግቢ፡፡’ ከሆዶችዋ መልኮቹ የተለያዩ መጠጥ ይወጣል፡፡ በእርሱ ውስጥ ለሰዎች መድኃኒት አለበት፡፡ በዚህ ውስጥ ለሚያስተነትኑ ሕዝቦች በእርግጥ ተዓምር አልለበት፡፡”  (አል-ነሕል 16፤ 69)

ከህመም ማገገምን ከንብ ጋር ተያይዞ መቅረቡ ለህክምና ጥበብ ማር ከበሽታ የመፈወስ አቅም እንዳለው እና እንድንመራመር መንገዱን ክፍት መሆኑን የሚጋብዝ ነው። በተመሳሳይ መልኩ የብረቶችን ባህሪ (properties of metals) እንድናጠና ትኩረት እንድንሰጠው ይገፋፋል።

وَأَنزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ

“ብረትንም አወረድን፤ ከውስጡ ብርቱ ኃይል አለበት። ለሰው ልጆችም በርካታ ጥቅሞቸን (ይሰጣል)።” (አል-ሐዲድ፤ 25)

የጽንስ ዕድገትን በግልጽና በሚደንቅ መልኩ ቁርኣን እንዲህ ይገልጸዋል።

وَلَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنسَانَ مِن سُلَالَةٍ مِّن طِينٍ ثُمَّ جَعَلْنَاهُ نُطْفَةً فِي قَرَارٍ مَّكِينٍ ثُمَّ خَلَقْنَا النُّطْفَةَ عَلَقَةً فَخَلَقْنَا الْعَلَقَةَ مُضْغَةً فَخَلَقْنَا الْمُضْغَةَ عِظَامًا فَكَسَوْنَا الْعِظَامَ لَحْمًا ثُمَّ أَنشَأْنَاهُ خَلْقًا آخَرَ فَتَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ
 

“የሰውን ልጅ ከነጠረ ጭቃ በእርግጥ ፈጠርነው። ክዚያም የፍትወት ጠብታ( አድርገን) ምቹ ከሆነ ማረፊያ ውስጥ አስቀመጥነው። ክዚያም የፍትወት ጠብታውን የረጋ ደም፤ የረጋውን ደም የተላመጠ (የሚመስል) ቁራጭ ስጋ፤ ቁራጩን ስጋም አጥንት አድርገን ፈጠርነው።አጥንቱንም ስጋ አለበስነው። ከዚያም (ነፍስ ዘርተን) ሌላ ፍጡር አደረግነው። አቻ የለሽ ፈጣሪ የሆነው አላህ ተባረከ።” (አል-ሙእሚኑን 23፤12-14)

ከላይ ከቁርኣን ውስጥ የተወሰዱ አንቀፆች በተግባር የተደገፈ አካሄድ እንድንከተል እንዲሁም የይሆናልን አካሄድ – በዕውቀት ላይ በተመሰረተ እውነታ እንድንተካው የመሰረት ድንጋዩን ያኖራል። እነዚህ ደግሞ ለሳይንሳዊ ዕድገት አሳማኝ እና ወሳኝ የሆኑ መስፈርቶች ናቸው። ይህ ጥሪ ደግሞ በፍልስፍና የተሞሉ ግምቶች እንዲሁም ምናባዊ አስተሳሰቦችን ያወግዛል።

ለዚህም ቁርኣን

وَمَا لَهُم بِهِ مِنْ عِلْمٍ إِن يَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ وَإِنَّ الظَّنَّ لَا يُغْنِي مِنَ الْحَقِّ شَيْئًا

“ለነርሱ በዚህ ምንም ዕውቀት የላቸውም። የሚከተሉት ጥርጣሬን ብቻ ነው። ጥርጣሬ ሐቅን ፈፅሞ አይወክልም።” (አን-ነጅም 53፤ 28)

አሁን አንድ ታሪካዊ ስህተት እንዳለ እንረዳለን፤ ያም ‘የሳይንስ አባት’ እየተባለ የሚጠራው ሮጀር ቤከን – ስያሜው ለሱ እንደማይገባው ወይም ይህን ማዕረግ ለሱ መሰጠት የተሳሳተ እውነታ መሆኑን ወይም የታሪክ ንፍቅና መሆኑን እንረዳለን። ምክንያቱም ሮጀር ቤከን የተወለደው እንደ አውሮፓውያን አቆጣጠር 1214 ሲሆን ይህ ማለት ደግሞ ቁርኣን በግልፅ ለዚህ ሳይንሳዊ ክህሎት ጥሪ ካደረገ ከስድስት ክፍለ ዘመናት በኋላ ነው። ታዲያ እንዴት ሆኖ ሮጀር ቤከን የሳይንስ አባት ሆነ? እንደ ሮብ ብሪፎልት ገለፃ ሮጀር ቤከን የሙስሊሞችን ሳይንስ እንዲያስተምር ወደ አውሮፓ የተላከ መልዕክተኛ።[1] እንደ ኢንሳይክሎፒዲያ ብሪታኒካ (Encyclopedia Britannica) ደግሞ

‘’ሮጀር ቤከን የአረቢያን ትምህርት በሚገባ እንደተማረ እንዲሁም ብዙዎቹ የሱ ፍልስፍናዎች ከዚሁ ከትምህርቱ የመነጩ መሆናቸው ጥርጥር የለውም’’[2]

እስካሁን የተመለከትናቸው–ሙስሊሞች ለዓለም ስልጣኔ ያበረከቱትን አስተዋጽኦ ላይ የሚያጠነጥኑ እውነታዎች ላይ ብቻ ነው። በቀጣዩ ገጾች ደግሞ እነዚህ እውነታዎች በታሪክ እራሳቸውን መግለፅ መቻላቸውን እንመለከታለን።



[1] Briffault, Rob, The Making of Humanity, quoted in K.A. Waheed, Islam and The Origins of Modern Science, Islamic Publications Ltd., Lahore, Pakistan, 1978, p. 29

[2] Waheed,  Ibid, p. 30

LEAVE A REPLY