ሙስሊሞች ለዓለም ስልጣኔ ምን አበረከቱ? (ክፍል 2)

0
1735

3.  የሰውልጅ – የአምላክን ጸጋዎች ተጠቃሚ

በስነ-ፍጥረት ውስጥ የሚገኙት ሁሉም ህያው ፍጥረታት በፈጣሪ የፀጋ ጎጆ ውስጥ ይኖራሉ። ሆኖም ግን ዋና የነዚህ ፀጋዎች ተጠቃሚ የሰው ልጅ ነው። የሰው ልጅ ፍጥረት ምን ይመስላል? እሱ ወይም እሷ ለምን እዚህ ምድር ለይ ይኖራሉ? እነዚህ ጥያቄዎች በብዙ ሰዎች ጭንቅላት ውስጥ የሚመላለሱ ሲሆን፤ ኢስላም ለነዚህ ጥያቄዎች ያለውን ምላሽ ከዚህ በታች ለመዳሰስ ተሞክሯል።

የሰው ልጅ ተፈጥሮ

ذَٰلِكَ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ الْعَزِيزُ الرَّحِيمُ ﴿٦﴾ الَّذِي أَحْسَنَ كُلَّ شَيْءٍ خَلَقَهُ وَبَدَأَ خَلْقَ الْإِنسَانِ مِن طِينٍ ﴿٧﴾ ثُمَّ جَعَلَ نَسْلَهُ مِن سُلَالَةٍ مِّن مَّاءٍ مَّهِينٍ ﴿٨﴾ ثُمَّ سَوَّاهُ وَنَفَخَ فِيهِ مِن رُّوحِهِ وَجَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَالْأَبْصَارَ وَالْأَفْئِدَةَقَلِيلًا مَّا تَشْكُرُونَ

“ይህ የሩቁንም የቅርቡንም ዐዋቂ ሃያልም፣ አዛኝም የሆነው (አምላክ) ነው። ያ ሁሉንም ነገር አሳምሮ የፈጠረው -የሰውን ልጅ የአፈጣጠር ሂደትም ከጭቃ የወጠነ (አምላክ) ነው።  ከዚያም ዘሮችን ከጠለለ ደካማ ፈሳሽ አደረገ (ፈጠረ)። ከዚያም አስተካከለው። ከመንፈሱም ነፋበት። ለናንተም መስሚያ (ጆሮን)-መመልከቻ (ዓይንን)-ልቦናንም አደረገላችሁ። ግና ምስጋናችሁ እጅግ አናሳ ነው።”  (አል-ሰጃዳህ 32፤6-9)

ከዚህ የቁርኣን አንቀጽ የሰው ልጅ ተፈጥሮ አካላዊ፣ አእምሮአዊና መንፈሳዊ መሆኑ ተገልጿል። ‘ጭቃ’ የሚለው ቃል በሰው ልጅ ተፈጥሮ ግብዓት አካላዊ ስጋ የሚለውን ይወክላል። ይህ ስጋዊ ግብአት መኖሩ የሰው ልጅ የራሱን አምሳያ በመተካት የሕይወትን ቀጣይነት እንዲያረጋግጥ ይገፋፋል ያስገድዳል።

በሌላ በኩል ደግሞ የሰው ልጅ የማሰብና የማገናዘብ ችሎታም ተሰጥቶታል። ነገር ግን ማገናዘብ ብቻ የተፈጥሮን ምስጢር በሙሉ ለማወቅ በቂ አለመሆኑ ግልጽ ነው። ማገናዘብ አንድን እምነት ወይም አስተሳሰብን ለማጠናከር አይጠቅምም ማለት ግን አይደለም። የሃይማኖት ተቃራኒም አይደለም። በእርግጥም የማሰብና የማገናዘብ ችሎታን መጠቀም ተቀባይነት ብቻ ያለው ሳይሆን ትዕዛዝም ነው። ቅዱስ ቁርኣን እንዳስቀመጠው።

أَوَلَمْ يَتَفَكَّرُوا فِي أَنفُسِهِم مَّا خَلَقَ اللَّهُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضَ وَمَا بَيْنَهُمَا إِلَّا بِالْحَقِّ وَأَجَلٍ مُّسَمًّى وَإِنَّ كَثِيرًا مِّنَ النَّاسِ بِلِقَاءِ رَبِّهِمْ لَكَافِرُونَ

“የራሳቸውን(አፈጣ’ጠር) አያስተውሉምን? አላህ ሰማያትንና ምድርን- በመካከላቸው ያሉ ፍጡራንንም በእውነትና ለተወሰነ ጊዜ እንጅ አልፈጠረም። ግና ከሰዎች ብዙዎቹ ከጌታቸው ጋር መገናኘታቸውን ያስተባብላሉ።” (አር-ሩም 30፤8)

أَوَلَمْ يَنظُرُوا فِي مَلَكُوتِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا خَلَقَ اللَّهُ مِن شَيْءٍ وَأَنْ عَسَىٰ أَن يَكُونَ قَدِ اقْتَرَبَ أَجَلُهُمْ فَبِأَيِّ حَدِيثٍ بَعْدَهُ يُؤْمِنُونَ

“የሰማያትንና የምድርን ግዛቶች-አላህ የፈጠራቸውንም ሌሎች ፍጡራን አያስተውሉምን? ምናልባትም የሞት ጊዜያቸው ቅርብ ሊሆን አይችልምን? (ታዲያ ምን አዘናጋቸው)? ከርሱ (ከቁርኣን) ሌላ የየትኛውን መልዕክት ሊያምኑ (እና ሊቀበሉ) ነው።” (አል-አዕራፍ ፤ 185)

በሰው ልጅ አካላዊ ተፈጥሮ ውስጥ የሚገኙትን ሌሎችም ፍጥረታት ይጋሩታል። የማሰብ ደረጃው ይለያይ እንጂ እንስሳቶችም የማሰብ ችሎታ አላቸው። ነገርግን አሁንም ቢሆን ቁርኣን እንደሚገልጸው በሰው ልጅ ብቻ አላህ ከሱ ከሆነ መንፈስ ነፋበት። ይህ መንፈስ ነው የሰው ልጅን መንፈሳዊና ሞራላዊ ባህሪዎችን ያጎናጸፈው። በተጨማሪም የሰው ልጅ በፍጥረታት የተለየ ቦታ እንዲኖረውና ቁንጮ እንዲሆን አስችሎታል።

وَلَقَدْ كَرَّمْنَا بَنِي آدَمَ وَحَمَلْنَاهُمْ فِي الْبَرِّ وَالْبَحْرِ وَرَزَقْنَاهُم مِّنَ الطَّيِّبَاتِ وَفَضَّلْنَاهُمْ عَلَىٰ كَثِيرٍ مِّمَّنْ خَلَقْنَا تَفْضِيلًا

“የአደም ልጆችን (ከሌሎች ፍጡራን) አላቅናቸው። በየብስም በባሕርም አሳፈርናቸው። ከመልካም ሲሳይም ለገስናቸው። ከፈጠርናቸው ፍጡራን ከብዙዎቹ አላቅናቸው።” (አል-ኢስራእ 17፤70)

አላህ (ሱ.ወ) መልአክትን ለሰው ልጆች አባት አደም ስገዱ ብሎ ማዘዙ ለዚህ ታላቅ ክብር መጎናጸፉ ማሳያ ነው።

وَإِذْ قُلْنَا لِلْمَلَائِكَةِ اسْجُدُوا لِآدَمَ فَسَجَدُوا إِلَّا إِبْلِيسَ كَانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ أَفَتَتَّخِذُونَهُ وَذُرِّيَّتَهُ أَوْلِيَاءَ مِن دُونِي وَهُمْ لَكُمْ عَدُوٌّ بِئْسَ لِلظَّالِمِينَ بَدَلًا

“ለመላዕክት-ለአደም ስገዱ ባልን ጊዜ (የሆነውንም አስታውስ)። (ሁሉም) ሰገዱ፤ ዲያብሎስ ሲቀር። እርሱ ከአጋንንት ነበር። በጌታው ትዕዛዝ አመጸ። እርሱንና ዝርያዎቹን፤ (በግልፅ) ጠላቶቻችሁ ሆነው እያሉ፤ ከኔ ሌላ አጋር አድርጋችሁ ትይዟቸዋላችሁን? ለበዳዮች የሚሰጠው ልዋጭ የከፋ ነው!” (አል-ከህፍ 18፤50)

አይህ የክብር ዙፋን የሰው ልጅ በምድር ላይ ተተኪ ሆኖ ጌታውን ከማገልገል ጋር የተቆራኘ ነው። ይህ የምትክነት ሚና ከባድ ኃላፊነት እንደመሆኑ ትክክለኛውን ምርጫ መውሰድን ይጠይቃል። የእንደዚህ ዓይነት ምርጫ አለማድረግ ያን የክብርና ልዩ ቦታ ወደ ማጣት ያመራል። የሰው ልጅ ከዚህም አንሶ ከእንስሳ በታች ሊሆን የሚችልበት አጋጣሚ ሊፈጠርም ይችላል። እንዲ ከሆኑት መካከል።

وَلَقَدْ ذَرَأْنَا لِجَهَنَّمَ كَثِيرًا مِّنَ الْجِنِّ وَالْإِنسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لَّا يَفْقَهُونَ بِهَا وَلَهُمْ أَعْيُنٌ لَّا يُبْصِرُونَ بِهَا وَلَهُمْ آذَانٌ لَّا يَسْمَعُونَ بِهَا أُولَٰئِكَ كَالْأَنْعَامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولَٰئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ

“የማይገነዘቡባቸው ልቦች፤ የማያዩባቸው ዓይኖች፤ የማይሰሙባቸው ጆሮዎች ያሏቸውን በርካታ ሰዎችና አጋንንት ለገሃነም ፈጠርን። እነርሱ ልባቸው እንደእንስሳ፤ ከዚያም የባሱ ናቸው። እነርሱ በእርግጥም (ማስጠንቀቂያውን) የዘነጉ ናቸው።” (አል-አዕራፍ 7፤179)

አካላዊ፣ አእምሮአዊና መንፈሳዊ የሰው ልጅ ግብዓቶች ተነጣጥለው እንደ ሶስት የተለያዩ ክፍሎች የሚታዩ አይደሉም። የማይስማሙ ነገሮችም አይደሉም። የሰው ልጅ ከላይ የወረደ መላዕክም፤ ከእንስሳት በዝግመታዊ ለውጥ የመጣ ፍጡርም አይደለም። ነገር ግን የሰው ልጅ ኃላፊነት የሚሰማው ብሎም ከመላዕክት ወደበለጠ ደረጃ የሚቀመጥ ወይንም በተቃራኒው ከእንስሳት አንሶ ወደ ታች ሊዘቅጥ የሚችልበት አጋጣሚ ሊፈጠር ይችላል።

“የተከለከለችው ዛፍ” የሰው ልጅን የስነ-ምግባር ሁኔታ በሙሉ ትወክላለች። ይህች ክስተት ነፃ ምርጫን፣ መጓጓትን፣ ውሳኔ መውሰድን፣ መሳሳትን፣ ስህተትን መረዳት፣ መማፀንና ምህረትን መሻትን ቁልጭ አድርጋ ታሳያለች። የሰው ልጅ ያጋጠመውን ስነምግባራዊ ፈተናዎች ትወክላለች። ከነዚህም ውስጥ

  1. ፍፁም ስጋዊ/አካላዊ ከሆነው አስተሳሰብ በማለፍ በስጋዊ ስሜት ከመተዳደር ይልቅ ድንበር አልፎ መሻገር። በስሜትና በሥጋ ከመመራት መቆጠብ።
  2. መንፈሳዊና አእምሮን ተጠቅሞ ነገሮችን ምክንያታዊ የማድረግ ልምድን ማዳበር ከዚያም ለአምላካችን አላህ (ሡ.ወ) በሚል ሙሉ ቆራጥነትና መስዋእት በመክፈል ከሱ ትዕዛዛት ጋር ማቆራኘት፤ ማዋሃድ።
  3. አላህን በመታዘዝና በማመጽ የሚከሰቱትን ውጤቶች መገንዘብ።
  4. ምድራዊ ፈተናን ለማለፍ መታገል ደግሞ ከሞት በኋላ ያለውን ጀነትን ለመግባት ብቻ ሳይሆን ለአላህ (ሡ.ወ) ቅርብ በመሆን የሚገኘውን በረከት ለመጎናጸፍም ጭምር መሆን ይገባዋል።

የመፈጠር ዓላማ

ቁርኣን  የሰው ልጅን የመፈጠር ዓላማ በሚከተለው የቁርኣን ጥቅስ ጠቅለል ያደርገዋል።

وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ

“አጋንንትንም ሰዎችንም ሊያመልኩኝ እንጂ ለሌላ አልፈጠርኳቸውም።’’ (አዝ-ዛሪያት 51፤56)

አላህን ማምለክ ማለት ከላይ የሚታየውን ቃላዊ ትርጉም ብቻ ማለት አይደለም። ስርዐተ-ፀሎት ወይም ሌሎች መስዋእት የሚጠይቁ ክንውኖች በመፈጸም ብቻም የተገደበ አይደለም። ስርዓተ- ጸሎት፣ መስዋእት የሚጠይቁ ክንውኖች በርግጥ የራሳቸው የሆነ ቦታና ደረጃ አላቸው። አሁንም ቢሆን “ማምለክ” በኢስላም ከመደበኛ ትርጉሙ በዘለለ ጠቅለል ያለ (comprehensive) መልዕክትን ይይዛል።

ማንኛውም ተግባር የአምልኮት ክንውን ነው፤ ሁለት መሰረታዊ መስፈርቶችን እስካሟላ ድረስ። በመጀመሪያ ሆን ተብሎና ታቅዶበት (ኒያ ተስተካክሎ) የተፈጸመ መሆን አለበት። በሁለተኛ ደረጃ አላህ ባስቀመጣቸው ገደቦች ስር መሆን ይኖርበታል። ስለዚህም ማንኛውም ልማዳዊና አካላዊ እንቅስቃሴዎች፦ መብላት፣ መጠጣት፣ መተኛት እንዲሁም ‘ሐጢያት’ ያልሆኑ መዝናናቶችና የመሳሰሉ ነገሮችም ከላይ የተቀመጡትን መስፈርቶችን እስካሟሉ ድረስ አምልኳዊ ተግባራት ሊሆኑ ይችላሉ።

ስለዚህም “ማምለክ” ሰፊ ትርጉም ስለሚይዝ የሰው ልጅ የተለያዩ የሕይወት መስኮችን ፈጠራዊ በሆነ መልኩ መከፋፈል በኢስላም ውድቅ ነው። ተቀባይነትም የለውም። በጥቅሉ በኢስላም እይታ ሕይወት እርስ በእርሱ የተቆራኘና የተሳሰረ ነው። በውስጡም ግብረገብነት፣ ማህበራዊ፣ ኢኮኖሚያዊና ፖለቲካዊ እንቅስቀሴዎችን በተናጠልም ሆነ በህብረት የሚሰሩ ነገሮችን ያካትታል። በእርግጥም የሰው ልጅ ከሚገጥሙት ፈተናዎች አንዱ እነዚህን እንቅስቃሴዎች ከአምላካዊ መመሪያዎች ጋር ማገናኘትና ማዋሃድ ነው። ያ ፈተና ነው፤ የሰው ዘርን  በምድረ ላይ የአላህ ኸሊፋ (ምትክ አስተዳዳሪ) ሆኖ እንዲሾም ያስቻለው። አላህም ምድራዊ ሕይወትን ፈተና አድርጓታል።

الَّذِي خَلَقَ الْمَوْتَ وَالْحَيَاةَ لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا وَهُوَ الْعَزِيزُ الْغَفُورُ

“ማንኛችሁ ሥራው መልካም እንደሆነ ሊፈትናችሁ-ሞትንና ሕይወትን የፈጠረ (አምላክ) ነው። እርሱም አሸናፊው-መሓሪው ነው።” (አል-ሙልክ 67፤2)

አንድም የሰው ልጅን ተፈጥሮ እንዲሁም የመፈጠሩ ዓላማን ማወቅና መቀበል ብሎም ኸሊፋ የመሆን ሚና፤ በተጨማሪም አንድ ሰው ከተፈጥሮአዊና ከማህበራዊ ስርዓቶች ጋር ሊኖር የሚገባውን ግንኙነትና ትስስር ይወስነዋል።

LEAVE A REPLY