የሰላምታ ስነስርዓት (አዳብ- ክፍል 3)

0
2505

የሰላምታ ስነስርዓት በኢስላም

ሙስሊም የዳእዋ ሰው ነው። አዛኝና ከሰዎች ጋርም በቀላሉ የሚላመድ ነው። ሰዎች በቀላሉ የሚቀበሉትና የሚወዱት (ሚቀርቡት ነው)። ሰዎችን በፍቅር አይን ይመለከታል። በፍጥነት ይግባባልም። ሰዎችን በፈገግታ ይቀበላል፣ ቀድሞ ሰላምታ ይሰጣል።

አቡ ሑረይራ እንዳወሩት የአላህ መልእክተኛ(ሰ.ዐ.ወ)  እንዲህ ብለዋል:-

إذا انتهى أحدكم إلى المجلس فليسلم، فإذا أراد أن يقوم فليسلم، فليست الأولى بأحق من الآخرة

“አንዳችሁ ሰዎች ወደተሰባሰቡበት ሲመጣ ሰላምታ ይስጥ፤ ለመሄድ (ለመለያየት) ሲፈልግም እንዲሁ ሰላምታ ይስጥ። የመጀመሪያዋ ሰላምታ ከኋለኛው የበለጠች አይደለችም።” (አቡ ዳውድና ቲርሚዚ ዘግበውታል)

አላህ (ሱ.ወ) ፍጡራንን ወንድማማች በማድረግ ፈጠራቸው። በመካከላቸውም ውዴታና እዝነትና አደረገ። ሁሉም ፍጥረታት አላህን ከማመስገን ጋር ያጠሩታል። አንዳንድ ከንቱ አስተሳሰቦች እንደሚሞግቱት በፍጡራን መካከል ፍጥጫ  የለም።  ሁሉም ፍጥረታት ምድርን ለማነፅ አደራ ለተሰጠው የሰው ልጆች የተገሩ ናቸው።

ትክክለኛ ተፈጥሮውን የጠበቀ ሙስሊም ሁሉን ነገር ይወዳል። መሬትን ይወዳል። ተፈጥሮን ያፈቅራል። የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) እንዲህ ይላሉ፡-

أحد جبل يحبنا ونحبه

 “ኡሑድ የሚወደንና የምንወደው ተራራ ነው”

አላህ (ሱ.ወ) ኢህሳንን (ማሳመርን) በሁሉም ነገር ላይ ግዴታ አድርጓል። እንስሳቶችን እንድናዝንላቸውና ስናርድም በፍጥነት እንድንገላግላቸው ታዘናል። እፅዋቶችንም በተመለከተ እንድንንከባከባቸውም እንድንጠብቃቸው ግዴታ አለብን።

አቡበከር (ረ.ዐ) በአላህ  ስም የዘመተ ጦራቸውን ሽማግሌዎችን (እድሚያቸው የገፋ ሰዎችን) እንዳይጎዱ (እንዳያጠቁ) እና እፅዋቶችን እንዳይቆርጡ አደራ ብለዋል። የሙስሊሞች አላማ ምድርን ለማነፅ እንጂ ለማውደም አይደለምና።

በዚህ መልኩ የሙስሊሞች መቃናት የህይወት መቃናት ነበር። ሰዎች ወደ አላህ ዲን ጎረፉ። ህንዶች ህንዳዊነታቸውን ረሱ። ፋርሶች ፋርሳዊ መሆናቸውን ዘነጉ። ሁሉም ማንነቱን ከኢስላም ጋር አስተሳሰረ። ራሱን በኢስላም ገለፀ። የአላህ (ሱ.ወ) ባሪያ ብቻ በመሆን ሰዎችን ነፃ የማድረግ ዘመቻ ላይ ፊታውራሪ ሆኑ። ኢስላም ሙስሊም መሆን ሰዎቸን በምላስ ወይም በእጅ ከመተናኮስ ሰላም ማድረግ መሆኑን አስተማራቸው። ከራስ፣ ከሌሎችና ከዩነቨርሱ ጋር ሰላም መሆን የዚህ ዲን አንኳር  ግብ ነው።  ይህንንም እውን ለማድረግ ሰላምታቸውን ሰላም፣ እዝነትና፣ በረካ በመመኘት እንዲሆን አደረገ።

የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) እንዲህ ብለዋል፡

إن أولى الناس بالله من بدأ بالسلام

“ከአላህ ዘንድ ተወዳጅና በላጩ ሰው ቀድሞ ሰላምታ የሚያቀርበው ነው” (ቲርሚዚ ዘግበውታል)

ሰላምታ ማቅረብ ሱና ነው

ለምታውቀውም ሆነ ለማታውቀው ሰው ሰላምታ ማቅረብ ተለማመድ።

“አሰላሙ አለይኩም ወራህመቱሏሂ ወበረካቱሁ –  السلام عليكم ورحمـة الله وبركاته

ይህ ሰላምታ የውዴታ፣ የእዝነትና የበረካ ደወል ልብ ላይ አንዲያቃጭል ያደርጋል። የሌሎች ልብ ውስጥ እንድትገባ ያደርገሀል። ይህ የፍቅር ጥላ ሁሉንም ወንድማማች የሚያደርግ ጥልቅ ወዳጅነት ይጠነስሳል። የህይወት ውጣውረድና ስንክሳር የሚፈጥረውን የመራራቅና የድርቀት ስሜት ይገፋል።

“አሰላሙ አለይኩም ወራህመቱሏሂ ወበረካቱሁ የሚለው ሰላምታ ሰዎችን ስታገኝ ትለዋለህ፣ እንደዚሁም ለመለያየት ስታስብ ደግምህ በዚሁ ሰላምታ ትሰናበታለህ። የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) ይህን በማስመልከት

فليست الأولى بأحق من الآخرة

“የመጀመሪያዋ ሰላምታ ከኋለኛው የበለጠች አይደለችም።” ማለታቸው ለዚሁ ነው።

ይህን ሰላምታ ታናሽ ለታላቁ ያቀርባል። በኢስላም ውስጥ ታላቁን የማያከብር ታናሽ የለም። ተጓዥ (መንገደኛ) ለተቀመጠ ሰው ሰላምታ ያቀርባል። በቁጥር ትንሽ የሆኑት ቁጥራቸው በዛ ላለ ሰው እንደዚሁ። ጋላቢ (በመጓጓዣ ላይ የተቀመጠ) ለእግረኛ ሰላምታ ያቀርባል።

በዚህ መልኩ ኢስላም አዋዋልን ስርዓት ያስይዛል። ህይወት ለአጋጣሚ ና ለዘፈቀደ አትተውም። የሰው ልጅ በመሰለው መንገድ አይንቀሳቀስም። በእያንዳንዱ እንቅስቃሴው ሰማያዊ መመሪያ ተቀምጦለታል። ኢስላም ለእንዳንዱ የህይወት ዘርፍ ዝርዝር ህግና ደንብ አስቀምጧል። ለሰላምታ አሰጣጥ ራሱን የቻለ ደንብ አለው። መስጂድ ስትገባም እንደዚሁ። መፀዳጃ ቤት ሲገባም ራሱን የቻለ ስርዓት አለው። ጎዳና ላይ አትቅመጥም አስፈላጊ ጉዳይ ጋልገጠመህ በቀር። ቤተ መግባት ስትፈልግ፣ ባለቤትህን ስታገኛት፣ የራሱ ደንብ አለው። ህይወት በአጠቃላይ ስርዓት አላት። ይህም ሙስሊምን ከዘፈቀደና አጋጣሚ ህይወት አውጥቶ በስርዓት የተቀናጀና በራዕይ ያሸበረቀ ህይወት እንዲመራ ያደርገዋል።

ህዝቦቼ ይህን ባወቁና በፈፀሙት ምንኛ እድለኛ በሆኑ!!!

አላህ (ሱ.ወ) እንዲህ ይላል-

فَإِذَا دَخَلْتُم بُيُوتًا فَسَلِّمُوا عَلَىٰ أَنفُسِكُمْ تَحِيَّةً مِّنْ عِندِ اللَّهِ مُبَارَكَةً طَيِّبَةً

“ቤቶችንም በገባችሁ ጊዜ፤ ከአላህ ዘንድ የኾነችን የተባረከች መልካም ሰላምታ በነፍሶቻችሁ ላይ ሰላም በሉ፡፡” (አን-ኑር 24፤ 61)

ራሳችን ላይ ሰላምታ እናወርዳለን፤ ለባለቤታችን ሰላም እንመኛለን፤ ላገኘነው ሰው በመላ ሰላምታ እናቀርባለን። ሰላት ካጠናቀቅን በኋላ ወደ ግራና ቀኝ በመዞር ሰላምታ እናቀርባለን። ሰላምታን ማብዛት፣ ለሰዎች ሰላምን መመኘት የውዴታ ምልክት ነው። ውዴታ ደግሞ የኢማን ነፀብራቅ ነው። ኢማን ደግሞ የጀነት ቁልፍ ነው።

የአላህ መልእክተኛ(ሰ.ዐ.ወ) እንዲህ ብለዋል:-

لا تدخلوا الجنة حتى تؤمنوا، ولا تؤمنوا حتى تحابوا، ألا أدلكم على شيء إذا فعلتموه تحاببتم؟ أفشوا السلام بينكم

“ጀነት አትገቡም እሰካላመናችሁ ድረስ፤ አላመናችሁም እስካልተዋደዳችሁ ድረስ፤ ከፈፀማችሁት እንድትዋደዱ የሚደርጋችሁን ነገር አለመላክታችሁምን፤ በመካከላችሁ ሰላምታን አብዙ” (ሙስሊም ዘግበውታል።)

ሰላምታ ማቅረብ የተቀደሰ ሱና ሲሆን ሰላምታን መመለሱ ደግሞ ግዴታ ነው። አላህ (ሱ.ወ) እንዲህ ይላል

وَإِذَا حُيِّيتُم بِتَحِيَّةٍ فَحَيُّوا بِأَحْسَنَ مِنْهَا أَوْ رُدُّوهَا إِنَّ اللَّهَ كَانَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ حَسِيبًا

“በሰላምታ በተከበራችሁም ጊዜ ከእርሷ ይበልጥ ባማረ (ሰላምታ) አክብሩ፡፡ ወይም (እርሷኑ) መልሷት፡፡ አላህ በነገሩ ሁሉ ላይ ተቆጣጣሪ ነውና፡፡” (አን-ኒሳእ 4፤ 86)

የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) ከኢስላም መመሪያ ውስጥ በላጩ የቱ ነው ተብለው ተጠየቁ፤ እርሳቸውም

تطعم الطعام وتُقرئ السـلام على من عرفت ومن لم تعرف

“ምግብን መመገብ (የተራበን ማብላት)፣ ለምታውቀውም ሆነ ለማታውቀው ሰላምታን ማቅረብ” በማለት መለሱ (ቡኻሪና ሙስሊም ዘግበውታል)።

ሰላምታ መስጠት ለወንዶች እንደሚገባውም ሁሉ ለሴቶችም ይሰራል።

ከአስማእ ቢንት ዘይድ በሀሰን ሐዲስ እንደተወራው እንዲህ አለች፡-

مرّ علينا رسول الله في نسوة فسّلم علينا

“የአላህ መልእክተኛ(ሰ.ዐ.ወ) በኛ በሴቶች ስብስብ አጠገብ ሲያልፉ ሰላምታ አቀረቡልን።” (ቲርሙዚ ዘግበውታል)

ወንድም የወንድሙን  እጅ ስለመጨበጥ

ከቀታዳ (ረ.ዐ) እንደተወራው አነስን (ረ.ዐ)  “በረሱል (ሰ.ዐ.ወ) ሰሀባዎች ዘመን እጅ መጨበባጥ ነበርን?” ስል ጠየቅኩት እርሱም “አዎ” ሲል መለሰልኝ።(ቡኻሪ ዘግበውታል)

ከአነስ በተወራው ሐዲስ አንድ ሰው ነቢዩ (ሰ.ዐ.ወ)

أن رجلا سأل النبي فقال: يا رسول الله: الرجل منّا يلقى أخاه أو صديقه أينحني له قال: لا، قال أفلا يلتزمه ويقبّله؟ قال: لا، قال: فيأخذ بيده و يصافحه؟ قال: نعم

“አንቱ የአላህ መልእክተኛ (ሰ.ዐ.ወ) ሆይ! አንዱ ወንድሙን ወይም ጓደኛውን ሲያገኘው ያጎንብስለት?” ሲላቸው “አይሆንም አሉት”፤ “ይሳመው?” አላቸው “አይሆንም” አሉት፤  “እጁን ይዞ ይጨብጠው” ሲላቸው “አዎን” አሉት።

ከጉዞ ለሚመለስ ሰው መተቃቀፍና መሳሳምን ፈቅደዋል። ዘይድ ኢብኑ ሀሪሳ ከጉዞ ሲመለስ ነቢዩ ሙሀመድ (ሰ.ዐ.ወ) ወደርሱ በፍጥነት በመሄድ አቅፈውታል። ይህ ነው እንግዲህ የኢስላም ሰላምታ ስርዓት።

ይህ “አሰላሙ አለይኩም ወረህመቱላሂ ወበረካትሁ” የሚለው የሰላምታ ቃል የክብር፣ የማእረግና የሰላም ደወል ነው። ይህችን ቃል ሙእሚን ከልቡ ይወዳታል፤ በጥላዋ ታካብበዋለች፤ በክንፎቿም ስር ይኖራል። አምባገነኖች፣ የእውነትና የፍትህ ጠላቶች ግን ይጠሏታል። ሰላም ወዳዱን ሙስሊም ያጠቁታል፣ ያሳድዱታል።

ተግባራዊ እርምጃዎች

ኢስላማዊ ሰላምታ ስነስርአት ተግባራዊ ለማድረግ ይረዳህ ዘንድ የሚከተሉተን ነጥቦች ተግብራቸው

  1. በዙሪያህ ላለ – ለምታውቀውም ሆነ ለማታውቀው- ሰው በሙሉ ሰላምታ ስጥ።
  2. መጓጓዥ ላይ ካለህ ለእግረኛ ሰላምታ አቅርብ፣ እየተጓዝክ ከሆነ ለተቀመጠ ሰው፣ በተሰበሰቡ ሰዎች ጎን ካለፍክ በቅድሚያ ሰላምታ አቅርብ
  3. ለትልቅም ሆነ ለትንሽ፣ ለወንድም ሆነ ለሴት ሰላምታ ስጥ
  4. ከሁሉም ሰው ቀድመህ ሰላምታ አቅርብ የአላህን ውዴታ ታገኛለህና
  5. ወደ ቤትህ ስትገባም ሆነ ስትወጣ ቤተሰቦችህን ሰላም በላቸው
  6. ሙሉ የሰላምታ ቃል በመጠቀም- አሰላሙ አለይኩም ወራህመቱሏሂ ወበረካትሁ- በማለት ሰላምታ አቅርብ።
  7. ሰላም ላለህ ሰው ሰላምታውን በእርሱ መልኩ ወይም በተሻለ መልኩ መልስ።
  8. የምታገኘውን ሰው በፍቅር ተሞልተህ በሙሉ ፊትህን ወደርሱ በማዞር ሰላምታህን አቅርብ
  9. ከጉዞ የሚመለስን ሰው በጉጉት ተቀበለው በፍቀቅር ታጅበህ እቀፈው
  10. ከሰዎች ጋር ስተለያይ መጀመሪያ ስተገናኝ ሰላምታ ባቀረብከው መንገድ ሰላምታ በመስጠት ተሰናበታቸው።

 

LEAVE A REPLY