ጾምና ሕግጋቶቹ (ክፍል 1)

0
8334

ሲያም (ጾም) በቋንቋ ትርጉሙ “ኢምሳክ” ወይም መታቀብ ማለት ነው። ቁርአን እንዲህ ይላል፡-

إِنِّي نَذَرْتُ لِلرَّحْمَٰنِ صَوْمًا

“እኔ ለአልረሕማን ዝምታን ተስያለሁ፤…” (19፣ 26)

ከንግግር ለመታቀብ ተስያለሁ ማለት ነው። እዚህ ቦታ ላይ ግን ጾም- ከኒያ ጋር ንጋት ከቀደደ አንስቶ እስከ የጸሐይ መጥለቅ ድረስ ጾምን ከሚያፈርሱ ነገሮች መታቀብ ማለት ነው።

ትሩፋቱ

عن أبي هريرة أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال : ” قال الله عزوجل: كل عمل ابن آدم له إلا الصيام ، فإنه لي، وأنا أجزي به، والصيام جنة، فإذا كان يوم صوم أحدكم فلا يرفث، ولا يصخب، ولا يجهل، فإن شاتمه أحد، أو قاتله، فليقل: إني صائم، مرتين، والذي نفس محمد بيده لخلوف فم الصائم، أطيب عند الله يوم القيامة من ريح المسك، وللصائم فرحتان يفرحهما: إذا أفطر فرح بفطره، وإذا لقي ربه فرح بصومه ” . رواه أحمد، ومسلم، والنسائي

አቡ ሑረይራ እንደዘገቡት የአላህ መልዕክተኛ (ሰዐወ) እንዲህ ብለዋል፡- “አላህ እንዲህ አለ፡- ሁሉም የሰው ልጅ ስራ ለርሱ ነው ጾም ሲቀር። እርሱ ግን ለእኔ ነው። እኔም ነው በርሱ የምመነዳው። ጾም ጋሻ ነው። የእያንዳንዳችሁ የጾም ቀን ሲሆን የወሲብ ወሬ አታውሩ፣ አትንጫጩ፣ አትጃጃሉ፣ አንድ ሰው ከተሳደበው ወይም ከተጋደለውም ሁለት ጊዜ ‘እኔ ጾመኛ ነኝ’ ይበል። የሙሀመድ ነፍስ በእጁ በሆነው ጌታ እምላለሁ። የጾመኛ የአፍ ሽታ አላህ ዘንድ ከሚስክ ሽቶ ይበለጥ የጣፈጠ ነው። ጾመኛ ሁለት ደስታዎች አሉት። ሲያፈጥር በፊጥሩ ይደሰታል። ጌታውንም ሲገናኝ በጾሙ ይደሰታል። አህመድ፣ ሙስሊም እና ነሳዒይ ዘግበውታል።

ورواية البخاري ، وأبى داود : ” الصيام جنة ، فإذا كان أحدكم صائما ، فلا يرفث ، ولا يجهل ، فإن امرؤ قاتله ، أو شاتمه فليقل ، إني صائم ، مرتين ، والذي نفس محمد بيده ، لخلوف فم الصائم أطيب عند الله من ريح المسك ، يترك طعامه وشرابه وشهوته من أجلي . الصيام لي ، وأنا أجزي به ، والحسنة بعشرة أمثالها “.

በቡኻሪና በአቢ ዳውድ ዘገባ ደግሞ እንዲህ ተዘግቧል “ፆም ጋሻ ነው ከእናንተ መሀከል አንዳችሁ ፆመኛ ብትሆኑ ብልግናን እንዳትሰሩም እንዳትናገሩም አንድ ሰው ቢጣላችሁ ወይም ቢሰድባችሁ ‘እኔ ፆመኛ ነኝ’ ደጋግማችሁ በሉት:: ነፍሴ በሙሀመድ እጅ በሆነው ከፆመኛ ሰው አፍ ውሰጥ የሚወጣው ሽታ ለአላህ ከሚስክ የበለጠ ነው። ምግቡን፤ መጠጡን፤ ስሜቱን ለኔ ሲል ይተዋል፡፡ ፆም የእኔ ነው የምከፍለውም እኔው ነኝ የአንድ በጎ ነገር ምትክ ክፍያው በአስር ነው።”

وعن عبد الله بن عمرو  أن النبي صلى الله عليه وسلم قال : ” الصيام والقرآن يشفعان للعبد يوم القيامة ، يقول الصيام أي  رب منعته الطعام والشهوات ، بالنهار ، فشفعني به . ويقول القرآن : منعته النوم بالليل ، فشفعني فيه فيشفعان ” رواه أحمد بسند صحيح

ከዐብዱላህ ቢን ዐምር እንደተዘገበው የአላህ ነብይ እንዲህ ይላሉ፡- “ጾምና ቁርዓን የቂያማ ቀን ለባሪያው ምልጃ ይሆናሉ። ጾም እንዲህ ይላል ‘ጌታዬ ሆይ በቀን ምግብና ስሜቶቹን ከለከልኩት።’ ይላል። ቁርዓን ደግሞ ‘ጌታዬ ሆይ በሌሊት ከመተኛት አገድኩት። ማልደን ይላሉ።’ ምልጃቸውም ተቀባይነት ያገኛል።” አህመድ በሶሒህ ሰነድ ዘግበውታል።

وعن أبي أمامة قال : أتيت رسول الله صلى الله عليه وسلم ، فقلت : مرني بعمل يدخلني الجنة ، قال : ” عليك بالصوم فإنه لا عدل له ”  ثم أتيته الثانية ، فقال : ” عليك بالصيام ”  رواه أحمد ، والنسائي ، والحاكم ، وصححة.

ከአቢ ኡማማ እንደተዘገበው የአላህ መልዕክተኛ ጋር መጣሁና “ጀነት የሚያስገባኝን ስራ ንገሩኝ።” አልኳቸው እርሳቸውም “በጾም አደራ፣ እርሱ እኩያ የለውም።” አሉኝ። ከዚያም ለሁለተኛ ጊዜ መጣሁና ጠየኳቸው። “በጾም አደራ።” አሉኝ። አህመድ፣ ነሳዒይ እና ሐኪም ዘግበውታል። ሀኪም ሶሂህ አድርገውታል።

وعن أبي سعيد الخدري رضي الله عنه : أن النبي صلى الله عليه وسلم قال : ” لا يصوم عبد يوما في سبيل الله الا باعد الله بذلك اليوم النار عن وجهه ، سبعين خريفا ” رواه الجماعة ، إلا أبا داود .

አቢ ሰኢድ አል ኹድሪ (ረአ) በዘገቡት ዘገባ ነብዩ (ሰአወ) እንዲህ አሉ “አንድ ሰው በአላህ መንገድ ላይ እያለ አይፆምም በእለቱ አላህ ከእሳት ሰባ አመት ቢያርቀው እንጂ” ከአቢ ዳውድ ሲቀር ሁሉም ዘግበውታል፡፡

وعن سهل بن سعد أن النبي صلى الله عليه وسلم قال : ” إن للجنة بابا ، يقال له : الريان ، يقال يوم القيامة : أين الصائمون؟ فإذا دخل آخرهم أغلق ذلك الباب ” . رواه البخاري ومسلم .

ከሰህል ቢን ሰእድ (ረአ) እንደተዘገበው መልእክተኛው (ሰአወ) እንዲህ አሉ፡- “ለጀነት በር አለው- ረያን ይባላል። ትንሳኤ ቀን እንዲህ ይባላል ፆመኞች የታሉ? የፆመኞቹ መጨረሻዎቹ  ከገቡ ቡሃላ በሩ ይዘጋል” ቡኻሪና ሙስሊም ዘግበውታል

ዓይነቶቹ

ጾም ሁለት ዓይነት ነው። ግዴታ (ፈርድ) የሆነ እና ትርፍ (ተጠውዕ) ጾሞች ናቸው። ግዴታ ጾም ለሶስት ይከፈላል፡-

  1. የረመዷን ጾም
  2. የከፋራ (የመቀጫ) ጾም
  3. የስለት ጾም

እዚህ ክፍል ውስጥ የምንማረው ስለ ረመዷን ጾም እና ስለ ሱና (ትርፍ) ጾም ብቻ ነው። ስለ ሌሎቹ የጾም ዓይነቶች በቦታቸው ይነገራል።

የረመዷን ጾም

ብይኑ፡- ረመዷንን መጾም በቁርዓን፣ በሐዲስ እና በዑለሞች ስምምነት (ኢጅማዕ) ግዴታ መሆኑ የተረጋገጠ ነው።

ከቁርዓን ብንጀምር፡- አላህ እንዲህ ይላል፡-

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
“እናንተ ያመናችሁ ሆይ ጾም በነዚያ ከናንተ በፊት በነበሩት (ሕዝቦች) ላይ እንደተጻፈ በናንተም ላይ ተጻፈ (ተደነባ) ልትጠነቀቁ ይከጀላልና።” (አል-በቀራህ 183)
እንዲህም ብሏል፡-

شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَىٰ وَالْفُرْقَانِ ۚ فَمَن شَهِدَ مِنكُمُ الشَّهْرَ فَلْيَصُمْهُ 

“(እንድትጾሙ የተጻፈባችሁ) በርሱ ውስጥ ለሰዎች መሪ ከቅን መንገድና (እውነትን ከውሸት) ከሚለዩም ገላጮች (አንቀጾች) ሲኾን ቁርኣን የተወረደበት የረመዳን ወር ነው። ከእናንተም ወሩን ያገኘ ሰው ይጹመው።” (አል-በቀራህ 185)

ወደ ሐዲስ ስንዞር ደግሞ ተከታዩን የነብዩ (ሰዐወ) ንግግር እናገኛለን፡-

بني الاسلام على خمس : شهادة أن لا إله إلا الله ، وأن محمدا رسول الله ، وإقام الصلاة ، وإيتاء الزكاة، وصيام رمضان وحج البيت 

“እስልምና በአምስት ማእዘኖች ተገንብቷል። ከአላህ ሌላ አምላክ አለመኖሩን እና ሙሐመድም የአላህ መልዕክተኛ መሆናቸውን በመመስከር ላይ፣ ሶላትን በመስገድ፣ ዘካን በመስጠት፣ ረመዷንን በመጾም እና በቤቱ ሐጅ በማድረግ።”

وفي حديث طلحة بن عبيد الله، ” أن رجلا سأل النبي صلى الله عليه وسلم فقال : يا رسول الله أخبرني عما فرض الله علي من الصيام ؟ قال  “شهر رمضان ” قال : هل علي غيره ؟ قال : ” لا إلا أن تطوع ” 

በጦልሐ ቢን ዑበይዱላህ ሐዲስ ላይ እንደተጠቀሰውም፡- “አንድ ሰው ወደ ነብዩ (ሰዐወ) መጣና- የአላህ መልዕክተኛ ሆይ አላህ ግዴታ ያደረገውን ነገር ንገሩኝ አለ። እርሳቸውም- የረመዷንን ወር። አሉት። ሌላስ አለብኝ? አላቸው። የለብህም፤ አንተ ካልከጀልክ በቀር። አሉት”፡፡

የረመዷንን ወር መጾም ግዴታ በመሆኑ ላይ ሙስሊሞች ሁሉ ይስማማሉ። የኢስላም አንዱ ማዕዘን በመሆኑም ላይ ልዩነት የለም። ይኸውም ከዲን እንደሚቆጠር በተለምዶ የሚታወቅ (አል-ማዕሉም ቢደሩራ) በመሆኑ እርሱን ያስተባበለ ይከፍራል፤ ከሃዲም ይባላል።

የረመዷን ግዴታነት የተደነገገው ሰኞ ዕለት ከሻዕባን ወር ሁለት ቀን ቀርቶት ከሂጅራ በኋላ ሁለተኛው ዓመት ላይ ነው።

የረመዷን ወር ቱርፋቶች እና በርሱ ውስጥ የሚሰሩ መልካም ስራዎች ምንዳ

عن أبي هريرة أن النبي صلى الله عليه وسلم قال لما حضر رمضان ” قد جاءكم شهر مبارك ، افترض الله عليكم صيامه ، تفتح فيه أبواب الجنة وتغلق فيه أبواب الجحيم ، وتغل فيه الشياطين ، فيه ليلة خير من ألف شهر من حرم خيرها فقد حرم ” رواه أحمد ، والنسائي ، والبيهقي .

ከአቡ ሑረይራ እንደተዘገበው ነብዩ (ሰዐወ) ረመዷን የገባ ቀን እንዲህ አሉ፡- “መጾሙ ግዴታ የሆነባችሁ የተባረከ ወር መጣላችሁ።  የጀነት ደጃፎች ይከፈታሉ፤ የጀሀነም ደጃፎች ይዘጋሉ፤ ሰይጣኖችም ይታሰራሉ። ከአንድ ሺህ ወራት በላጭ የሆነች ሌሊት በውስጡ አለ። የርሷንም መልካም ነገር ያጣ በርግጥም የተነፈገ ሰው ነው።” አህመድ፣ ነሳዒይ እና በይሐቂይ ዘግበውታል።

وعن عرفجة قال : كنت عند عتبة بن فرقد وهو يحدث عن رمضان قال : فدخل علينا رجل من أصحاب محمد صلى الله عليه وسلم ، فلما رآه عتبة هابه ، فسكت ، قال : فحدث عن رمضان قال : سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول في رمضان ،” تغلق أبواب النار وتفتح أبواب الجنة ، وتصفد فيه الشياطين ، قال : وينادي فيه ملك : يا باغي الخير أبشر ، يا باغي الشر أقصر ، حتى ينقضي رمضان . ” رواه أحمد ، والنسائي وسنده جيد .

ከዐርፈጃ እንደተዘገበው፡- ዑትባ ቢን ፉርቁድ ስለረመዷን እየተናገሩ ሳለ አብሬያቸዉ ነበርኩ። እንዲህም አሉ፡-“ከሙሐመድ ባልደረቦች መሀከል  የሆነ ሰው ወደ እኛ ገባ። ዑትባም ፈራው እና ዝም አለ፡፡ ከዚያም ስለረመዷን ማውራት ጀመረ። የአላህ መልዕክተኛ (ሰዐወ) እንዲህ ሲሉ ሰማሁኝ አለ፡- ‘የእሳት ደጃፎች ይዘጋሉ። የጀነት ደጃፎች ይከፈታሉ። ሰይጣኖችም ይታሰራሉ።’

እንዲህም ብለዋል፡- በርሱ ውስጥ መልአክ ይጣራል፤ ‘መልካም ፈላጊ ሆይ አይዞህ (አብሺር)! ክፋትን ፈላጊ ሀይ ተከልከል!’ ይላል። ረመዷን እስከሚወጣ ድረስ።” አህመድ እና ነሳኢይ ዘግበውታል። ሰነዱም መልካም ነው።

وعن أبي هريرة أن النبي صلى الله عليه وسلم قال : ” والصلوات الخمس ، والجمعة إلى الجمعة ، ورمضان إلى رمضان مكفرات لما بينهن ، إذا اجتنبت الكبائر ” . رواه مسلم

ከአቡ ሑረይራ እንደተዘገበው፡- የአላህ መልዕክተኛ (ሰዐወ) እንዲህ ብለዋል፡- “አምስቱ ሶላቶች፣ ከጁሙዐ እስከ ጁሙዐ፣ ከረመዷን እስከ ረመዷን ከባባድ ወንጀሎችን እስከተጠነቀቁ ድረስ በመሀል ያለውን ሁሉ ያሰምራል።” ሙስሊም ዘግበውታል።

وعن أبي سعيد الخدري رضي الله عنه أن النبي صلى الله عليه وسلم قال : ” من صام رمضان وعرف حدوده ، وتحفظ مما كان ينبغي أن يتحفظ منه كفر ما قبله ” رواه أحمد ، والبيهقي ، بسند جيد .

ከአቡ ሰዒድ አል-ኹድሪይ እንደተዘገበው፡- ነብዩ (ሰዐወ) እንዲህ ይላሉ፡- “ረመዷንን የጾመ፣ ድንበሩን ያወቀ ሊጠነቀቅ ከሚገባው የተጠነቀቀ ያስቀደመው ኃጢዓት ይታበስለታል።” አህመድና በይሐቂይ በመልካም ሰነድ ዘግበውታል።

وعن أبي هريرة قال ، قال رسول الله صلى الله عليه وسلم : ” من صام رمضان إيمانا واحتسابا  غفر له ما تقدم من ذنبه ” رواه أحمد ، وأصحاب السنن .

ከአቡ ሑረይራ እንደተዘገበው:- የአላህ መልዕክተኛ እንዲህ ብለዋል- “ረመዷንን ያመነና የተሳሰበ ሲሆን የጾመ ሰው ያስቀደመውን ኃጢዓት ይማራል።” አህመድ እና አስሃቡ ሱነን ዘግበውታል።

በረመዷን የማፍጠር (የመግደፍን) አደገኝነት ስለማስፈራራት፡-

عن ابن عباس رضي الله عنهما : أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال : ” عرى الاسلام ، وقواعد الدين ثلاثة ، عليهن أسس الاسلام ، من ترك واحدة منهن ، فهو بها كافر حلال الدم : شهادة أن لا إله إلا الله ، والصلاة المكتوبة ، وصوم رمضان ” رواه أبو يعلى ، والديلمي ، وصححه الذهبي .

ከኢብኑ ዓባስ እንደተዘገበው፡- የአላህ መልዕክተኛ እንዲህ ብለዋል- “የዲን መሰረቶች ሶስት ናቸው- የኢስላም ምሶሶዎች የቆሙት በርሱ ላይ ነው። ከነርሱ መሃል አንዱን በነርሱ የካደ ሆኖ የተወ ሰው ካፊር ነው። ደሙም ውድቅ ነው። ከአላህ በስተቀር ሌላ አምላክ እንደሌለ መመስከር፣ የግሌታ ሶላት እና ረመዷንን መጾም።” አቡ የዕላ እና ደይለሚይ ዘግበውታል። ዘሐቢይ ሶሒህ አድርገውታል።

وعن أبي هريرة ، أن النبي صلى الله عليه وسلم قال : ” من أفطر يوما من رمضان ، في غير رخصة رخصها الله له لم يقض عنه صيام الدهر كله ، وإن صامه ” رواه أبو داود ، وابن ماجه ، والترمذي ، وقال البخاري : ويذكر عن أبي هريرة رفعه : وبه قال ابن مسعود .

ከአቡ ሑረይራ እንደተዘገበው፡- የአላህ ነብይ እንዲህ ብለዋል- “በረመዷን ውስጥ አንድን ቀን አላህ ካግራራባቸው ፍቃዶች ውጭ በሆነ ሁኔታ ያፈጠረ (የፈታ) ሰው ዓመቱን በሙሉ ቢጾም እንኳን እዳውን አይከፍልለትም።” አቡዳውድ፣ ኢብኑ ማጀህ፣ እና ቲርሙዚይ ዘግበውታል። ቡኻሪም፡- አቡ ሑረይራ ወደ ነብዩ (ሰዐወ) ሰነዱን ከፍ አድርገው እንደዘገቡት- “ከረመዷን አንድ ቀን ያለምክንያት እና ያለ ህመም ያፈጠረ ሰው ዓመቱን ሁሉ ቢጾም እንኳን አያቻችልለትም።” ይህንኑም ኢብኑ መስዑድ ተናግረዋል።

ዘሀቢይ እንዲህ ይላሉ፡- “የረመዷንን ጾም ያለ ህመም የተወው ሰዉ ከዝሙት ሰሪ እና ከአልኮል አዘውታር የበለጠ ክፉ መሆኑ ሙዕሚኖች ጋር የጸደቀ ሐሳብ ነው። እንደውም በሙስሊምነቱ ላይ  ይጠራጠራሉ። ዚንዲቅ- ክህደት በልቡ የደበቀ አስመሳይ እና ልቅ ሰው ነው ብለውም ይጠረጥሩታል።”

የወሩ መግባት በምን ይረጋገጣል?

የረመዷን ወር መግባት ጨረቃን በማየት ይረጋገጣል። ጨረቃውን ያየው አንድ ዐዲል (ፍትሐዊ) ሰውም ቢሆን ይበቃል። ወይም የሻዕባን ወር ሰላሳ ቀን በመሙላቱም ይረጋገጣል።

عن ابن عمر رضي الله عنهما قال : تراءى الناس الهلال ، فأخبرت رسول الله صلى الله عليه وسلم أني رأيته ، فصام ، وأمر الناس بصيامه  رواه أبو داود ، والحاكم ، وابن حبان ، وصححاه

ከኢብኑ ዑመር እንደተዘገበው፡- “ሰዎች ጨረቃን ለማየት ወጡ። ከዚያም እኔ ጨረቃን እንዳየሁ ለአላህ መልዕክተኛ (ሰዐወ) ነገርኳቸው እርሳቸውም ጾሙ። ሰዎች እንዲጾሙም አዘዙ።” አቡዳውድ፣ ሐኪም እና ኢብኑ ማጀህ ዘግበውታል። ሁለቱም ሶሒህ አድርገውታል።

وعن أبي هريرة أن النبي صلى الله عليه وسلم قال : ” صوموا لرؤيته وأفطروا لرؤيته ، فإن غم عليكم فأكملوا عدة شعبان ثلاثين يوما” رواه البخاري ومسلم . قال الترمذي : والعمل على هذا عند أكثر أهل العلم ، قالوا : تقبل شهادة رجل واحد ، في الصيام ، وبه يقول ابن المبارك والشافعي ، وأحمد . وقال النووي : وهو الاصح . وأما هلال شوال ، فيثبت بإكمال عدة رمضان ثلاثين يوماو لا تقبل فيه شهادة العدل الواحد ، عند عامة الفقهاء . واشترطوا أن يشهد على رؤيته ، اثنان ذوا عدل ، إلا أبا ثور فإنه لم يفرق في ذلك بين هلال شوال ، وهلال رمضان ، وقال : يقبل فيهما شهادة الواحد العدل . قال ابن رشد : ” ومذهب أبي بكر بن المنذر ، هو مذهب أبي ثور ، وأحسبه مذهب أهل الظاهر . وقد احتج أبو بكربن المنذر ، بانعقاد الاجماع على وجوب الفطر ، والامساك عن الاكل ، بقول واحد ، فوجب أن يكون الامر كذلك ، في دخول الشهر وخروجه ، إذ كلاهما علامة ، تفصل زمان الفطر من زمان الصوم ” . وقال الشوكاني : وإذا لم يرد ما يدل على اعتبار الاثنين في شهادة الافطار من الادلة الصحيحة ، فالظاهر أنه يكفي فيه قياسا على الاكتفاء به في الصوم .

ከአቡ ሑረይራ እንደተዘገበው፡- ነብዩ ሰዐወ እንዲህ ይላሉ- “ጨረቃን በማየታችሁ ጹሙ። ጨረቃን በማየታችሁ ፍቱ። የዳመነባችሁ ከሆነ የሻዕባንን ቁጥር ሰላሳ ቀን ሙሉ።” ቡኻሪይ እና ሙስሊም ዘግበውታል።

ቲርሙዚይ እንዲህ ይላሉ፡- “ብዙ የዒልም ሰዎች ጋር የሚሰራው በዚህ አቋም ነው። ለጾም የአንድ ሰው ምስክርነት ይበቃል። ኢብኑል- ሙባረክ፣ ሻፊዒይ እና አህመድም የሚሉት ይህንኑ ነው።” ነወዊይ እንዲህ ይላሉ፡- “የተሻለውም አቋም ይኸው ነው። የሸዋል ጨረቃ ግን የሚረጋገጠው የረመዷንን ወር ሰላሳ ቀን በመሙላት ነው። አንድ ምስክር ብቻ አያብቃቃም። ይህም አብዛኞቹ የፊቅህ ሰዎች ጋር ነው። ሁለት ዐዲል የሆኑ ምስክሮች መመስከረቸውን ሸርጥ (መስፈርት) አድርገው አስቀምጠዋል። አቡ ሰውር ግን ይህንን ሐሳብ አልተጋሩም። ስለዚህ ፍልቅታ ናቸው። እርሳቸው በዚህ ረገድ የረመዷንን ጨረቃና የሸዋል ጨረቃን አልለዩም። ‘ለሁለቱም አንድ ፍትሐዊ ምስክር ይበቃል።’ ይላሉ። ኢብኑ ሩሽድ እንዲህ ይላሉ፡- ‘የአቡበክር ቢን አል-ሙንዚር መዝሐብ አቡ ሰውር የሄዱበት ነው። የዟሂር ሰዎች አቋም ነው ብዬ አስባለሁ። አቡበክር ኢብኑል-ሙንዚር በአንድ ሰው ምስክርነት መጾምን እና ከምግብ መከልከል ግዴታ እንደሚሆን የዑለሞች ስምምነት መኖሩን በማንሳት ተከራክረዋል። ስለዚህ ይኸው ነው የወሩ መጀመሪያም ሆነ መጨረሻው ሊሆን የሚገባው። ምክንያቱም ሁለቱም (ጨረቃዎች) የጾሙን ወቅት ከሌላው ጊዜ የሚለዩ ምልክቶች ናቸውና።”

ሸውካኒይ እንዲህ ይላሉ፡- “ጾምን ለመፍታት ሁለት ምስክር እንደሚያሻ የሚጠቁም ግልጽ እና ትክክለኛ ማስረጃ ባለመምጣቱ ጾሙን ለመጀመር አንድ ምስክር መብቃቱ ላይ ቂያስ ለማድረግ ማሰብ የተሻለው ነው። የአንድን ሰው ምስክርነት ይዞ አምልኮን መፈጸም መቻሉን ሁሉም ስፍራ ላይ ልንጠቀመው ይገባል። ይኸውም ማስረጃ መጥቶ በአንድ ሰው ምስክርነት እንዳማይፈቀድ ያልለያቸው ስፍራዎች ላይ ማለት ነው። ለምሳሌ፡- የገንዘብ ጉዳዮች ላይ አንድ ምስክርነት እንደማይበቃ ተጠቁሟል። ስለዚህ ትክክለኛው አቡ ሰውር የሄዱበት አቋም ነው።”

የጨረቃ መውጫ ልዩነት

አብዛኞቹ ዑለሞች የጨረቃ መውጫ ልዩነትን ታሳቢ አያደርጉም። ስለዚህ የአንድ ሐገር ሰዎች ጨረቃን ካዩ በሁሉም ስፍራዎች ላይ መጾም ግዴታ ይሆናል። ምክንያቱም የአላህ መልዕክተኛ እንዲህ ይላሉ፡-

صوموا لرؤيته ، وافطروا لرؤيته

“አይታችሁ ጹሙ። አይታችሁ አፍጥሩ።”

ይህ ንግግር ወይም ትዕዛዝ ለሁሉም ህዝብ የተሰጠ መመሪያ ነው። የትም ቦታ ላይ ሆኖ ያየው ሰው የትም ይሁን የት ለሁሉም ይበቃል።

ዒክሪማ፣ ቃሲም ቢን ሙሐመድ፣ ሳሊም፣ ኢስሀቅ፣ ትክክለኛው የሐነፊየች አቋም እና ሻፊዒዮች ጋር በተመረጠው ሃሳብ መሰረት ግን  ሁሉም ሀገር በራሱ እይታ ይወስናል። የሌሎች እይታ አያስገድዳቸውም። ምክንያቱም ኩረይብ እንዲህ ይላሉ፡-

لما رواه كريب قال : قدمت الشام ، واستهل علي هلال رمضان وأنا بالشام ، فرأيت الهلال ليلة الجمعة . . ثم قدمت المدينة في آخر الشهر ، فسألني ابن عباس – ثم ذكر الهلال – فقال : متى رأيتهم الهلال ؟ فقلت : رأيناه ليلة الجمعة فقال : أنت رأيته ؟ فقلت : نعم ، ورآه الناس ، وصاموا ، وصام معاوية ، فقال : لكنا رأيناه ليلة السبت ، فلا نزال نصوم حتى نكمل ثلاثين ، أو نراه ، فقلت : ألا تكتفي برؤية معاوية وصيامه ؟ فقال : لا هكذا أمر رسول الله صلى الله عليه وسلم . رواه أحمد ، ومسلم والترمذي .

“ሻም ሀገር ገባሁኝ። እኔ ሻም ሆኜ የረመዷን ወር ጨረቃ ወጣ። ጨረቃዋን በጁሙዓ ሌሊት አየኋት። ከዚያም በወሩ መጨረሻ ላይ መዲና ገባሁ። ከኢዚያም ኢብኑ ዐባስ ጠየቁኝ። ከዚያም ስለ ጨረቃ አነሱና ፡- ‘ጨረቃን መች አያችሁ? አሉኝ።’ በጁሙዐ ሌሊት አየነው።’ አልኳቸው። ‘አንተ አይተኸዋል።’ አሉኝ። ‘አዎን’ ሰዎችም አይተውታል። ከዚያም ጾሙ። ሙዐዊያም ጾሟል።’ አልኳቸው። ነገር ግን እኛ ቅዳሜ ለሌት ነው ያየነው። ሰለሳ ቀን እስከሚሞላ ወይም ጨረቃውን እስከምናይ ድረስ ከመጸምም አንወገድም። አሉኝ። ‘ሙዐዊያ በማየቱ እና በመጾሙ አትብቃቃም?’ አልኳቸው። ‘አይሆንም!! የአላህ መልዕክተኛ እንዲህ እንድናደርግ ነው ያዘዙን።’ አሉ።” አህመድ፣ ሙስሊም እን ቲርሚዚይ ዘግበውታል።

ቲርሚዚይ እንዲህ ይላሉ፡-

وقال الترمذي : حسن ، صحيح ، غريب ، والعمل على هذا الحديث ، عند أهل العلم ، أن لكل بلد رؤيتهم

“ይህ ሐዲስ ሐሰን እና ገሪብ ነው። የዒልም ሰዎች ጋር የሚሰራው በዚህ ሐሳብ ነው። ሁሉም ሀገር የራሱን ዕይታ ይከተላል።”

 “ፈትሁል ዐል-ላም” የተሰኘው መጽሐፍ ውስጥ እንዲህ የሚል አለ፡-

وفي فتح العلام شرح بلوغ المرام : الاقرب لزوم أهل بلد الرؤية ، وما يتصل بها من الجهات التي على سمتها

“የተሸለው አቋም እያንዳንዱ ሀገር እና በርሱ ጨረቃ መውጫ ውስጥ ያለው አካባቢ የራሱ እይታ እንደሚይዘው ማመን ነው።”

ጨረቃን ለብቻው ያየ ሰው

ጨረቃን ለብቻው የተመለከተ ሰው ለራሱ የመጾም ግዴታ እንዳለበት የፊቅህ ሰዎች ይስማማሉ። ይህን ግን ዐጧዕ ነቅፈውታል። እርሳቸው እንዲህ ያላሉ፡-

لا يصوم إلا برؤية غيره معه . واختلفوا في رؤيته هلال شوال ، والحق أنه يفطر كما قال الشافعي ، وأبو ثور . فإن النبي صلى الله عليه وسلم قد أوجب الصوم والفطر للرؤية ، والرؤية حاصلة له يقينا ، وهذا أمر مداره الحس ، فلا يحتاج إلى مشاركة 

“ሌሎች ከርሱ ጋር ካላዩ ለብቻው አይጾምም። የሸዋልን ጨረቃ በማየቱ ላይ ግን ተለያይተዋል። ትክክለኛው ሻፊዒይ እና አቡ ሰውር እዳሉት፡- ያፈጥራል። ምክንያቱም የአላህ (ሰዐወ) ነብይ መጾምንም ሆነ መፍታትን ጨረቃን በማይ ላይ አንጠልጥለውታል። ጨረቃን ማየት በርሱ ላይ ተገኝቷል። ይህ ጉዳይም መዘውሩ ህዋሱ ነው። ስለዚህ ሌሎች እረሱን መጋራታቸው የግድ አይደለም።”


ምንጭ፡- ሰዪድ ሳቢቅ- “ፊቅህ አስ-ሱና”.

 

LEAVE A REPLY